DE VERGETEN SMILDERSPITS 2009 - 27 februari. Bijzondere vondsten uit de collectie Albert Siebring - Assen. Het gaat om een 'verse' midden paleolithische spitsschaaf uit de Micoquien-traditie en twee artefacten van edelhertgewei uit het Neolithicum. Naar het artikel
DIEDERIK POMSTRA
2008 - 22 december: HET RAADSEL VAN DE 7000 JAAR OUDE POLDERWEGBOOG. EEN VERSLAG VAN DE RECONSRUCTIE WERKZAAMHEDEN VAN DIT WAPEN. GEVONDEN BIJ DE AANLEG VAN DE BETUWEROUTE NABIJ GIESSENDAM/HARDINXVELD. Naar het artikel
MARIE SORESSI HET MOUSTÉRIEN IN WEST-EUROPA ACTUEEL - 2008 - 15 oktober: Binnen het onderzoek van de Franse wetenschapper Marie Soressi naar de verspreiding van het Moustérien de tradition Acheuléenne, het MTA, in Noordwest-Europa, is Noord-Nederland een witte vlek. Hoe kan dat? Er zijn toch meerdere kampementen en slachtplaatsen gesitueerd op het Drents/Friese keileemplateau en op de stuwwallen bij Oldenzaal/Mander. Was dat bij haar onbekend ?
Naar het artikel IJSTIJDEN MUSEUM
NEANDERTHALERS IN FRIESLAND ACTUEEL- 2008 - 25 mei: Deze maand werd in het IJstijden Museum in Buitenpost de expositie 'Neanderthalers in Fryslân'geopend. Op APANARCHEO een bespreking met vele foto's. Artefacten zijn er wel, ook mooi glanzend, maar geen spoor van een kampement. Of toch wel, maar dat wordt op deze expositie niet vermeld. Naar het artikel
ABRASIE
IN MUSEUM LES EYZIES Een bijzondere opstelling van een vuistbijl in het Museum van Les Eyzies de Tayac in de Dordogne in Frankrijk, levert het zoveelste bewijs dat de wind/ zand/hoogglans/theorie een farce is. Naar het artikel
LE GRAND PRESSIGNY HET DORP DAT ZOVELEN GOED KENNEN
Klik op de foto voor uw virtueel nostalgische wandeling door Le Gand Pressigny, hét prehisto-dorp van Frankrijk. Bij velen bekend. Naar de wandeling
APAN/EXTERN 12 PDF
DOWNLOAD DE APAN/EXTERN 12 PDF
APAN/EXTERN - 2008 - maart: APAN/EXTERN 12 is in z'n geheel als een PDF on line gezet. Elk artikel is afzonderlijk te openen en daarna uit te printen. Naar APAN/EXTERN 12
CARTOON
EEMSTER, HET PLEKJE DAT NIEMAND WIST VERMANING - 2008 - maart:De cartoon 'Het plekje dat niemand wist' uit 1988 is toegevoegd aan de file 'Vermaning'. Het is een jachttafereel. Nu 20 jaar later is er niets veranderd. Naar de cartoon
HARRY HUISMAN
SLUITING NATUURMUSEUM GRONINGEN ACTUEEL - 2008 - februari: Sluiting Natuurmuseum Groningen. Over de petroloog en oud conservator Harry Huisman; het rapport Roebroeks 'Eemster revisited'; de natuurkracht 'abrasie' en windlak = hyaliet. Naar artikel
LIMBURGS MUSEUM
BRONSTIJDSCHROOT EEN VERVALSING VONDSTBESPREKINGEN - 2008 - januari:Limburgs Museum bedrogen met het schroot-depot van een smederij uit de Bronstijd in Midden Limburg. En met info over speciale Europese Bronstijdbouwwerken en vondsten. Naar artikel
COLLECTIE GROOT OBBINK HARD MANGAANERTS ARTEFACTENVONDSTBESPREKINGEN - 2007 - december:Hard mangaanerts- artefacten uit Midden Overijssel en in de IJsselstreek van 400.000 BP. Collectie Dick Groot Obbink Vierakkker. Naar artikel
COLLECTIE SIGRID WOLFF
MEER SMILDIEN UIT SMILDE e.o.VONDSTBESPREKINGEN - 2007 - maart:Meer 'Smildien' uit het zoekgebied van Tjerk Vermaning. Collectie Sigrid Wolff Appelscha. Naar artikel
PALEO-DOCUMENTAIRE FILM:Stenen zoeken in het post-Vermaning tijdperk. Met Henk Geertsma het veld in. Een videofilm van tv Drenthe. Gemaakt door: Hylke Meijer. Duur: 22 minuten. Naar uitleg bij filmDirect naar film
EEMSTER ALLES OVER DE VINDPLAATS EEMSTER EEMSTER WAARHEID IN SITU:Over de geschiedenis van de beroemde vindplaats Eemster. Met vele foto's en beschrijvingen van de artefacten. Naar artikel
OVERDENKING DE STEENTIJD EN DE AMATEURS OVER DE APAN:Voor allen die er bij waren. Over de APAN in de tijd. Een kritische analyse van het onderzoek naar de Oude Steentijd van ons land. Naar artikel
VERMANINGFILE
ENKELE POSTERS EN EEN CARTOON VERMANING:Deze file wordt onregelmatig aangevuld met relevante informatie. Naar artikel
ANTON VAN DER LEE
OVER 'SCHERPE STENEN' BOEKBESPREKING:Binnen de archeolgische wereld van ons land is dit de enige kritische bespreking van het Waterbolkboek 'Scherpe stenen op mijn pad'. Naar artikel
APAN/EXTERN
OVER HET LIJFBLAD VAN DE APAN APAN/EXTERN:Een korte opsomming van alle artikelen die in de loop der jaren in dit tijdschrift zijn verschenen. Er zijn inmiddels 12 nummers uitgegeven. APAN/EXTERN 11 en 12 kunnen als een pdf gedownload- en daarna geprint worden. Naar artikel
WINDLAK=HYALIET
OVER EEN STRANDPAAL, HYALIET EN MEER APAN ONDERZOEKEN: Wordt aan gewerkt. De onderzoeken naar windlak=hyaliet zijn reeds in een aantal artikelen verwerkt. Naar voorbeeld
ATLATL-NL
DE EERSTE ATLATL VAN NEDERLAND werd alvast summier gepubliceerd in het Amerikaanse tijdschrift The Dart uit Ohio. Dat heeft veel positieve reacties uit de USA opgeleverd. Wegens gedaan werk aan actuelere onderwerpen is het geplande artikel over dit artefact opgeschort naar 2009.
28 Noordzee vuistbijlen. De beroemdste vondstgroep van Europa. De vinder,
Jan Meulmeester, heeft er de British Archaeology Award 2008 mee gewonnen. Klik op het logo voor meer informatie.
BESTEL DE DVD 'HET BIPOLAIRE TOOLKIT CONCEPT' Deze film is de ultieme uitleg bij deze onbegrepen techniek. Met duidelijke visualisaties van de aambeeld techniek door Ton van Grunsven. Klik op de foto voor meer uitleg en hoe te bestellen. The DVD 'The bipolar toolkit concept' is also available in English.Order now!
APANARCHEO toont de werkelijke Steentijd van ons land. Die is vele malen ouder dan algemeen wordt onderwezen. Alle Steentijd cultuurfases vanaf de oudste tijden, vanaf 1.5 miljoen jaar geleden t/m het Neolithicum, zijn door amateurs terug gevonden.
Het grondgebied waarop het huidige Nederland ligt was niet geïsoleerd. De delta met zijn vele rivieren trok onnoemelijk veel wild en gevogelte aan. Het was daarom een geliefd verblijf- en doortrekgebied van de Steentijdmens, zowel in koude als warme klimaten.
APANARCHEO voert u naar werelden ver voor onze tijd. Niet alleen naar materiële, maar ook naar spirituele. Geïnspireerd door Aarde en Kosmos. Tijd en Ruimte.
HET BIPOLAIRE TOOLKIT CONCEPT
JAN MEULMEESTER WINNAAR B.A.A.
APANARCHEO IS LID VAN DE WEBRING
ONDERSTREEPTE WOORDEN EN DE MEESTE FOTO'S KUNNEN WORDEN AANGEKLIKT
UITLEG BIJ HET APAN-VIGNET
incl. 13-maan-animatie klik hier
Klik hier voor een mat vuistbijlvoorbeeld uit de Sahara
Een logische gedachte is dat een glazen oppervlak, dat door zandkorrels wordt gestraald, die overwegend uit kwarts bestaan, niet hoogglanzend kan worden, omdat glas zachter is dan die kwartskorrels.
Echter ook van vuursteen dat met zandkorrels wordt gestraald verdwijnt een laagje en er onstaat ook geen hoogglans.
(Proef Van Noort).
Zelfs van vuursteen dat met zachtere glaskorrels wordt gestraald, verdwijnt een laagje en er ontstaat ook
geen hoogglans.
Dit laatste is o.a. in een proef aangetoond door dr. D. Stapert.
Zie Palaeohistoria XVIII 1976.
Een voorbeeld uit Nederland van een door wind met 'harde' zandkorrels gematteerde vuursteen, opgehangen aan
een paal op het strand van Texel vindt u hier
POLITIEK IN DRENTHE WIL IN HET NIEUWE DRENTS MUSEUM EEN PERMANENTE EXPO OVER TJERK VERMANING. MET INFO OVER ZIJN VONDSTEN EN DE AFFAIRE DIE NU AL MEER DAN DERTIG JAAR EEN SPLIJTZWAM IS BINNEN DE NEDERLANDSE ARCHEOLOGIE
Klik hier voor een TV-Drenthe interview met SP Statenlid Renee Westerhof over zijn plannen en de rol die Het Drents Museum daarin kan spelen. Klik hier voor een TV-Drenthe interview, over de vondsten van Vermaning, met de oprichters van het IJstijden Museum in Buitenpost, Jan Kloosterman en Lammert Postma, en met de oud conservator van het voormalige Natuur Museum Groningen Harry Huisman. Het symposium dat in het filmpje wordt aangekondigd is niet doorgegaan.
26 jan 2009
De tijger in de tank heeft hem geen goed gedaan. Integendeel
Help hem nu! Doe mee met de wereldactie om hem te behouden
Schuilenburg.Snavelboor. Dit type artefact komt geregeld voor in Nrd-Nederland. Op de MP-vindplaats stad-Groningen en op een vindplaats ergens in Nrd-Drenthe (foto's volgen binnenkort) is het ook gevonden. Het kan gezien worden als een gidsartefact van het 'verse' Noordelijk MP.
Klik foto voor vergroting
Schuilenburg.Diverse artefacten.
Op de foto een samengestelde compositie van een aantal 'verse' midden paleolithische artefacten van de groeve Schuilenburg (nabij Oostermeer - Eastermar in Friesland). Schuilenburg is het eerste determinatiegeval van een afwijzing van ‘vers’ materiaal op basis van het begrip ‘incerto facto’ (onzeker hoe ontstaan), van een werkelijk bestaand hebbend in situ object op het Drents Keileemplateau. De ROB (nu RACM) heeft daar drie weken lang in winterse omstandigheden opgegraven. Dat zegt wel iets over de besluitvorming. Dr. Stapert heeft tijdens zijn bezoek aan de opgraving op 15 december 1988 en tijdens het determineren van Schuilenburg materiaal, waaronder twee pracht spitsschaven, gezegd dat hij deze term daar voor het eerst gebruikte. Het was volgens hem een nieuw door hem bedacht determinatiebegrip, waarmee hij de beperktheid van zijn kennis wilde aangeven. En aangezien hij toen nog de enige Paleodeskundige van ons land was, is Schuilenburg ermee van de tafel geveegd, althans ‘pat’-gezet. Maar 'met de kennis van nu' zou het op Schuilenburg in 1988 vast anders gegaan zijn.
Artefacten collectie gebr. Geertsma
Klik hier voor de mening van twee noordelijke deskundigen over bovenstaande artefacten
Klik foto voor vergroting en daarna nog een keer voor een supervergroting
1
2
3
Op de foto meerdere aanzichten van een van de grootste 'verse' MP-schaven uit Friesland, gevonden in de omgeving van Broeksterwoude (Frl)
Klik foto voor vergroting en daarna nog een keer voor een supervergroting
Deze enorme 'verse' midden paleolithische schaaf is gemaakt op een afslag.
Meteriaal: grijs/witte vuursteen met
bruine patina-banderingen.
Keizandmatix aanwezig.
De retouche is vrij regelmatig en vertoont door gebruik verbrijzeling langs de rand. Dit artefact is van een formaat waarvan gedacht kan worden dat er een mammoethuid mee is geprepareerd.
Collectie gebr. Geertsma
Klik hier voor de mening van een noordelijk deskundige over bovenstaand artefact
4
Er wordt heel wat afgefantaseerd over de verweringen die op vuursteen van
het Drents keileemplateau voorkomen. De bekendste in het rijtje is wel 'windlak'. Dit patina-fenomeen wordt algemeen binnen de beroepsarcheologie verwacht op artefacten ouder dan 30.000 BP. Krassen zijn in hun beleving ook een belangrijk gegeven op deze oude werktuigen. Windlak hoort er wel op aanwezig te zijn maar krassen niet. Zit die windlak er niet op en de krassen
wel, dan kan het zijn dat men van valse artefacten uitgaat of van incerto
facto's (onzeker hoe ontstaan). In de Wilhelminaoordlezing maakt Govert van Noort duidelijk wat er zoal aan verweringen op vuurstenen van het Drents Keileemplateau aanwezig is. Middels microscopische opnamen van zgn. acetaat peels maakt hij u deelgenoot van een wondere Macro-wereld van 'heuvels en dalen', 'dribbelpaadjes' en 'korrelgroottes'. Te vinden op zowel zwerfstenen als op artefacten van Vermaning. 'Windlak' blijkt een uitglijer van het mineraal 'hyaliet' te zijn en op geen enkele MP van Vermaning heeft Van Noort machineslijpingen kunnen vinden. De lezing bestaat uit 80 dia's met tekst.
De Wilhelminaoordlezing is te downloaden in
twee verschillende resoluties.
VAN HYALIET TOT VERSResolutie 72 dpi - pdf 1.67 MB. De foto's verliezen bij uitvergroten scherpte.
VAN HYALIET TOT VERS Resolutie 200 dpi - pdf 8,75 MB. De foto's kunnen sterk uitvergroot worden.
Snavelboor. Midden Paleolithicum. Gevonden in Noord-Drenthe door Joost van Donk. Vondstomstandigheden: keizand. Het artefact is gemaakt op een afslag. Mogelijk Levallois. Op de vindplaats zijn door Joost nog een aantal andere artefacten geborgen. Dit type artefact komt geregeld voor in Nrd-Nederland. Het kan gezien worden als een gidsartefact van het 'verse' Noordelijk MP.
5
Klik foto voor vergroting en daarna nog een keer voor een supervergroting
Collectie Joost van Donk
Klik hier voor de mening van een noordelijk deskundige over bovenstaand artefact
Collectie gebr. Geertsma
Klik hier voor de mening van een noordelijk deskundige over bovenstaand artefact
Klik foto voor vergrotingen daarna nog een keer voor een supervergroting
De Wâldgroep wordt binnen de APAN gedetermineerd als een 'vers' Midden Paleo-complex met veel bipolair geslagen artefacten, w.o. deze drie grote schaven.
Deze schaven zouden volgens ingezonden reacties op SteentijdForum natuurproducten zijn. Drs Niekus omschrijft het als volgt: 'Het zijn “afslagen” die door natuurlijke druk zijn ontstaan. De “retouches” zijn eenvoudig te verklaren als zgn. spontane retouche, dat is retouche die aan een uiteinde ontstaat wanneer een afslag afsplijt van een ander stuk en het uiteinde contact maakt met de rest van de vuursteen. Dit verklaart ook het onregelmatige karakter van de retouche. Ook kryoturbatie kan bij het ontstaan van de retouches een rol hebben gespeeld'. Opmerking: Het gegeven 'spontane retouche' komt van M.H. Newcomer. Het is te vinden in Staringia no 3, uitgegeven door de Ned. Geol. Vereninging in okt 1976. De voorbeelden die Newcomer beschrijft en toont lijken in niets op de retoucheranden van schaven en schrabbers van de Schuilenburgsite en van de Wâldgroepschaven op de bovenstaande foto. In zijn artikel gaat het vnl. om een experimenteel vervaardigde klingcultuur, gelijkend op bv het Hamburgien. Hij toont voorbeelden van tijdens de bewerking ontstane 'spontane retouche' op bepaalde delen van de afgeslagen klingen. Een van zijn voorbeelden lijkt exact op de bewerking van een krombeksteker, nota bene het gidsartefact van het Hamburgien. Daarnaast toont hij maar één voorbeeld van een 'MP-artefact', nl een smalle retoucherand op een grotere vuistbijlafslag. Ook deze is totaal verschillend met de retouche op de Schuilenburg- en Wâldgroepschaven. Drs. Niekus zou zich beter kunnen afvragen of al die retouches op jong paleo-klingen wel bewust zijn aangebracht en hoeveel krombekstekers echte werktuigen zijn. K.G. en G.J.v.N.
Collectie gebr. Geertsma
Wilt u weten wat spontane retouche is, open dan hier de pdf (2,86 MB) van het artikel 'Spontaneous retouch' van M.H. Newcomer.
Natuurlijke zandkorrelkrassen op MP-Vermaning artefacten
Machineslijping komt niet op MP-Vermaning artefacten voor
Onder: afslag van Eemster
Rechts: de vuistbijl 'De mooiste die we hadden' van Hoogersmilde
Van beide artefacten laat Van Noort opvallende details zien
LAAT U INFORMEREN OVER DE GROOTSTE DWALING VAN
DE LAATSTE 40 JAAR BINNEN ARCHEOLOGISCH NEDERLAND
VAN HYALIET TOT VERS
De Wilhelminaoordlezing-2007 van
Govert van Noort. Nu op ApanArcheo
6
De vuistbijl op de foto is gevonden in Joldelund Nordfriesland. Het stuk wordt omschreven als 'Altsteinzeit - 100.000 - 60.000 v.Chr.
Länge 12 cm'. De bijl is 'vers'.
Dit type vuistbijl komt ook voor in Noord-Nederland. Een van de mooiste exemplaren komt van de beroemde vindplaats Hoogersmilde (zie tekening - hs-1965-48).
Deze bijl is door prof H.T. Waterbolk in 1979 als 'De mooiste die we hadden' benoemd.
Deze vuistbijl wordt in Palaeohistoria XV - 1973 omschreven als 'biface ovalaire'
In gewoon Nederlands 'ovale vuistbijl'
Saillant is dat Joldelund op nog geen 10km van de windlakvindplaats Drelsdorf ligt.
Drelsdorf wordt door sommige archeologen als voorbeeld voor het 'Hyaliethicumkampement' bij Balloo opgevoerd. In Schleswig Holstein is naast 'vers' Midden Paleo dus ook het Hyalithicum aanwezig.
Vreemd is dat niet, want beide landschappen hebben door het Saale-ijs nogal te lijden gehad, zowel van het oprukkende ijs als van het afsmelten ervan. Schleswig Holstein werd door de uit het noord-oosten komende landijsgletsjer volledig overreden. Dit ijs nam een deel van de daar in de bodem aanwezige artefacten van culturen van pre-Saale, die voor een deels stamden uit warmere perioden waarin de bosolifant voorkwam, in zich op en nam ze mee in zuid-westelijke richting naar waar nu ons land ligt. Tijdens het afsmelten van het Saale landijs, zo'n 120.000 jaar geleden, kwamen die artefacten vrij en ze vormen nu de bekende windlak-driftartefactencategorie op het Drents Keileemplateau, zoals bv aangetroffen bij BallooEen deel van de artefacten past binnen het Markkleebergien van 180.000 BP
De 'verse' vuistbijl van Joldelund stamt uit de Midden-Neanderthalperiode, 100.000 - 60.000 BP, van ver na het afsmelten van de Saale landijsgletsjer, ditzelfde wordt vermoed voor het Smildien van Hoogersmilde, Hijken en Eemster.
Klik foto voor vergroting
De vuistbijl van Joldelund is te bekijken in het museum van Gottorf in Schleswig.
De vuistbijl 'De mooiste die we hadden' zou te bezichtigen moeten zijn in het Drents Museum. Helaas maakt de collectie Hoogersmilde geen deel uit van de expositie, dit omdat de echtheid omstreden zou zijn.
Een van de huidige paleo-archeologen, drs Marcel Niekus, heeft op SteentijdForum zijn licht laten schijnen over de Joldelundbijl. Zijn determinatie is als volgt: '...Vorig jaar hebben we tijdens een bezoek aan Schleswig en Drelsdorf de "vuistbijl" van Joldelund aan alle kanten uitermate goed kunnen bekijken samen met de Duitse collega's en een middenpaleolithisch artefact is het zeker niet. Noch de vindplaats, noch het artefact zelf geven daar enige aanleiding toe. Met ons zijn ook Duitse collega's van mening dat het een artefact uit de latere prehistorie is.... Achterkant van het Joldelund-artefact laat negatieven zien die lijken op preparatie van een afbouwvlak, beetje vergelijkbaar met Livres de Beurres voordat de klingen er af werden geslagen. Daarbij waren er ook geologische en andere contextuele argumenten die wijzen op een latere datering maar dat moet ik even nakijken. De aantekeningen die ik vorig jaar heb gemaakt moet ik even opzoeken....Ik heb mijn notities nog niet gevonden maar zal proberen e.e.a. uit het geheugen te doen. Voor zover ik weet is het stuk gevonden op een keizandakker waar ook later materiaal vandaan komt (Neo, TRB oid). Ding is net als de zekere Neo-artefacten knettervers. Er zit geen enkel verweringsverschijnsel op. Heb het stuk kort in handen gehad en bekeken en geen kleurpatina, geen drukkegels, geen sporen van kryoturbatie etc. Verder is de "vuistbijl" nogal asymmetrisch op doorsnede en deed de bewerking op de niet afgebeelde zijde ons sterk denken aan preparatie (Livre de Beurre was een slechte omschrijving van mij). De afgebeelde kant is dan ahw de onderkant van het artefact. Wij hebben daarom met de Duitsers geconcludeerd dat het een Neo/Brons artefact moet zijn, en dan een kern of eventueel een halffabrikaat. 100% bewijzen kan ik dat natuurlijk niet evenmin als valt te bewijzen dat het wel een MP-artefact is.
Klik hier voor Marcel Niekus op SteentijdForum
De Joldelundbijl is de derde noordelijke 'verse' vuistbijl die officieel bij een jongere cultuur is ingedeeld. De andere twee zijn de vuistbijl van de Molen van Bels en de vuistbijl van Rolde. De motivatie voor deze vreemde determinaties lijkt ingegeven door de zaak Vermaning.
'Vers' Midden Paleo zou tot nu niet gevonden
zijn op het Drents Keileemplateau.
Links: de vuistbijl van Joldelund. Nord Friesland Schleswich Holstein Duitsland.
Rechts: tekening van de typologisch overeenkomende vuitsbijl 'De mooiste die we hadden' van Hoogersmilde. De vuistbijlen van het noordelijk Jong Acheul zijn overwegend 'plano convex' op doorsnede. Ze hebben een platte en een bolle kant. De Joldelundbijl toont zn bolle kant. 'De mooiste die we hadden' idem. De afslagen lopen van de zijkant naar het midden van de steen.
Afslag Eemster
Vuistbijl Hoogersmilde
3D-BRIL-HYPE OOK BINNEN DE ARCHEOLOGIE
Op SteentijdForum worden de lezers momenteel uitgedaagd om door een 3D-bril enkele foto's te gaan bekijken. Zichtbaar zou dan moeten worden dat een windlakvlak lager zou liggen dan een vers vlak. Ondergetekende heeft er lang door gekeken, maar kon geen hoogte of laagte verschil waarnemen tussen de beide vlakken. Zijn interesse verslapte daarom, maar met hetzelfde brilletje was wel de IJsman Ötzi in 3D te bekijken. Dat was heel wat leuker en leerzamer. Klik hier voor de 3D-IJsman uit de Alpen. Klaas Geertsma
EXPERIMENTELE AANGEBRACHTE KRASSEN IN DE HYALIET/WINDLAK-AFZETTING OP EEN VUURSTEEN VAN HET DRENTS KEILEEMPLATEAU LATEN ZIEN DAT HYALIET/WINDLAK EEN AFZETTING IS
HYALIET/WINDLAK IS EEN AFZETTING
Klik foto voor vergroting en daarna nog een keer voor een supervergroting
Holschaaf. Midden Paleolithicum. Gevonden in Noord-Drenthe door Joost van Donk. Vondstomstandigheden: keizand. Het artefact is gemaakt op een afslag. Materiaal: vuursteen. Op de vindplaats zijn door Joost nog een aantal andere artefacten geborgen.
7
Klik foto voor vergroting en daarna nog een keer voor een supervergroting
Collectie Joost van Donk
Klik hier voor de mening van een noordelijk deskundige over bovenstaand artefact
Wâldgroep Midden Paleolithen, afkomstig uit het Friese Woudengebied rondom Noord Burgum. Het groepje bestaat uit een aantal schrabbers, waaronder een spitsschaafje (eenzelfde exemplaar is gevonden in de in situ van Leek, zie elders op deze pagina) een kernstuk en een klingschaaf, alles op afslagen. De afslag van de klingschaaf vertoont een 'lipje', dit betekent volgens de noordelijk paleodeskundige
Marcel Niekus dat het met zachte percussie is gemaakt (zie inzetfoto's). De fijne retoucherand op de bovenste foto is aangebracht op de langste steelschrabber op kromlopende afslag, direct liggend links onder het muntje. De artefacten zijn geslagen in de bipolair-techniek. De vondsten komen uit het keizand. Op sommige artefacten is die matrix nog zichtbaar in holten en kieren.
Klik foto voor vergroting en daarna nog een keer voor een supervergroting
Collectie gebr. Geertsma
Klik hier voor de mening van een noordelijk deskundige over bovenstaande artefacten
8
9
Onderstaande foto is een samengestelde compositie van een aantal losse foto's van
MP-artefacten afkomstig van een vindplaats nabij Leek in de provincie Groningen. De artefacten komen van dezelfde Micoquien-locatie als de 10 artefacten elders op deze pagina aftgebeeld. Die artefacten werden door een noordelijk deskundige als natuurproducten gedetermineerd. Onderstaande artefacten, van dezelfde locatie, werden door dezelfde deskundige wel als prehistorisch geaccepteerd. Hij zag op de foto afslagen, kernen en schrabbers. Dit determinatieverschil is opmerkelijk te noemen. Hebben we hier met ondeskundigheid te maken, of is er iets anders aan de hand en heeft Henk Geertsma, de ontdekker van de site, uit de laag precies die tien stukken geplukt die nou net geen werktuigen waren, de rest overlatend aan Geert Venema, die later juist wel de goede stukken er heeft kunnen bergen? Henk moet helderziende
zijn geweest!De lemige matrix van de herkomstlaag is aanwezig op alle artefacten.
Klik foto voor vergroting en daarna nog een keer voor een supervergroting
Collectie Geert Venema
Klik hier voor de mening van een noordelijk deskundige over bovenstaande artefacten op SteentijdForum- op blz. 23 de fotomelding LS 12 nieuwe serie, en op bz 24 de determinatie van de deskundige. Op blz 1 van dezelfde topic, bij LS 2 en daarna vindt u de negatieve commentaren op het eerder gevonden groepje artefacten van dezelfde locatie. Op blz. 28 van dezelfde topic kunt u de vondstgegevens lezen van de vinder, onder de gebruikersnaam 'vuurmaker'.
Het kleine Micoquien-vondstgroepje van Leek dat door drs. Niekus ongezien tot naturolithen werd verklaard is inmiddels aangevuld met een respectabel aantal nieuwe artefacten, zie foto. En niet alleen met wat afslagen en grotere stukken, waaronder een 'Keilmesser', maar ook met kleinmateriaal dat te verwachten is op een productie/woonsite, waaronder boortjes, stekertjes en kleine steelschrabbertjes. Deze vindplaats geeft wat dat betreft eenzelfde beeld als Schuilenburg, Bakkeveen en de Wâldgroep.
Nieuwe vondsten van het voor Nederland unieke Neanderthalkampement in Drenthe, Assen-Noord (Balloo) worden momenteel mondjesmaat gepresenteerd op SteentijdForum in het hoofdstuk Paleolithicum 1.000.000 - 8800 v chr, en dan in de topic Project Midden Paleolithicum Noord-Nederland. Deze vondstgroep die door de wetenschap van internationaal belang wordt geacht verdient daarom een eigen direct herkenbaar hoofdstuk. Daarbinnen behoort alles over dit kampement behandeld te worden, en niets anders. Klik hier voor de nieuwe vondsten.
Omdat het belangrijkste onderdeel op SteentijdFoprum, het Discussiehoekje, voor buitenstaanders lees-ontoegankelijk is gemaakt heeft het geen zin meer om op ApanArcheo links te plaatsen naar dit forumonderdeel. De reden tot afscherming van de meer dan twintig onderwerpen in het Discussiehoekje betekent mogelijk dat enkelingen binnen dit Forum liever niet hebben dat iedereen kan lezen wat er zoal
besproken wordt over het vakgebied Midden Paleo. Over hyaliet en vers noordelijk MP bijvoorbeeld. En over het 'rapport Boom'. Op ApanArcheo blijft voorlopig de link naar het Project Midden Paleolithicum
Noord-Nederland gehandhaafd, omdat in die topic de gedroomde Neanderthalkampementen van de vindplaats Balloo worden behandeld. Dit is actuele informatie. Zie tekst hierboven.
Het SteentijdForum draaide al een tijdje voordat wij er onze discussies over het vers mp en hyaliet naar binnen brachten. Per toeval kwamen we het tegen en hebben er onmiddellijk een kritisch stuk
op geplaatst met de vraag 'Waarom is er geen in situ van windlakartefacten?'. Nog geen uur later werd drs. Niekus ook lid en vanaf dat moment zit hij een ieder op de hielen die op het forum een andere visie
verkondigt dan de zijne. Drs. Frans de Vries bleek al aanwezig te zijn onder de schuilaam 'pataud'. Saillant is dat hij vanaf plaatsing van deze beschouwing onder zijn eigen naam geboekt staat: Frans.
Hij bracht in zijn eerste antwoord op onze eerste inbreng direct al zijn Vermaning-fobie het forum binnen. Uiteindelijk kunnen de forumbeheerders Flint en Lizzie er niets aan doen dat de grote controverse
binnen archeologisch Nederland zo hun forum is binnengekomen. De zaak Vermaning raast al meer dan dertig jaar als een verwoestende orkaan door archeologieland en heeft nu aan het SteentijdForum ook schade toegebracht. Op het forum is door de vips geen enkele poging ondernomen om hem tot bedaren te brengen, integendeel ze hebben hem er doorheen laten ijlen. De baan die hij getrokken heeft is het Discussiehoekje. Hopelijk is de schade voor het SteentijdForum niet blijvend en kan er binnenkort door de leden weer op de oude voet worden doorgegaan met het tonen van fraaie jong-paleo-, meso- en neo-spitjes en -schrabbertjes etc. Het vers Midden Paleo en de Hyaliethypothese zijn een maatje te groot gebleken voor dit forum en zn beheer. Toch danken we de beheerders van het SteentijdForum voor de geboden ruimte die ze ons hebben gegeven om ons zegje te kunnen doen. Onze deelname is niet ongemerkt voorbij gegaan. De topic 'Vers Noordelijk Midden Paleo' is tot nu de best bezochte gebleken,
met meer dan 11.500 hits. Of het beheer van SteentijdForum altijd een onafhankelijke inbreng in de discussies heeft gehad moet iedereen die de discussies heeft gevolgd zelf maar bepalen. K.G. en G.J.v.N.
EEN BESCHOUWING OVER- EN DANK AAN STEENTIJD/FORUM
Alle links naar SteentijdForum in de bovenstaande teksten zijn op non-actief gesteld.
De reden daarvan wordt hieronder apart beschreven.
Inplaats van de links worden binnenkort op ApanArcheo de letterlijke determinaties geplaatst, middels citaten, zoals door de beroeps op SteentijdForum zijn gegeven van het vers MP van Noord Nederland, zoals van de boven geplaatse 9 items.
Er zullen ook meer artefacten getoond worden. Ook daarbij plaatsen we de commentaren van de beroeps.
De artefacten zijn gevonden door APAN-lid Pieter Stoel
TNA-ONDERZOEK OUDSTE ARTEFACTEN VAN NEDERLAND GEVONDEN BIJ WOERDEN 370.000 tot 600.000 BP DEZEHOMO HEIDELBERGENSISWAS OP WEG VAN EN NAAR ENGELAND, NAARPAKEFIELD(daar werden eerder al vergelijkbare artefacten gevonden).
HET WAS EEN LEKKER KLIMAATJE METNIJLPAARD EN BOSOLIFANT
De APAN STEENTIJD-DAG op 15 MEI 2010
was een leuk en leerzaam gebeuren. De APAN dankt bij deze de jonge Belgische archeoloog Kevin di Modica die ons in- en buiten de grot van Scladina wegwijs maakte in het complexe verhaal van de ontdekking van 'Het kind van Sclayn'
Klik hier voor de foto-impressie 1 van deze geslaagde APAN-dag. Klik hier voor de foto-impressie 2.
Klik foto
voor boek bespreking
EUROPEAAN IS VOOR EEN
KLEIN DEEL NEANDERTHALER !
NIEUW
Toegevoegd 7 mei 2010
Deze twee meisjes hebben duidelijk plezier om een bepaald onderdeel van de liggende naakte Neanderthalman in het Gallo-Romeinse museum van Tongeren. Foto: K.G.
Onderzoekers hebben ontdekt dat 40.000 jaar geleden moderne mensen zich wel degelijk met de Neanderthalers hebben gekruist. Het DNA van blanken komt voor 1 tot 4 procent van de Neanderthalers. Dat komt voor velen als een schok, want genetici hebben jarenlang beweerd dat de Neanderthaler en de moderne mens aparte soorten waren. Dat zou zijn bewezen aan de hand van het Mt-DNA. Wilt u weten waardoor de genetici zich zo hebben kunnen vergissen,klik dan hier Het gelijk van Jan Willem van der Drift in 2003 Deze nieuwe visie op de Neanderthaler was al door Jan Willem van der Drift voorzien in 2003. Zijn artikel 'Wat gebeurde er nou echt met de Nean- derthalers', in APAN/EXTERN 10, kan nu gezien worden als een pioniersvisie. Het is een triomf voor hem en een opsteker voor de APAN.
Klik de foto voor een simpele animatie van het proces van de groeiende Aarde. Meer weten, klik dan hier voor info-clips over dit fenomeen. Een eyeopener voor geologen en biologen. Een nieuwe visie over het uitsterven van de dinosauriërs. Het groeiproces van de Aarde is een continue proces. Wat de gevolgen ervan zijn geweest voor het komen en gaan van de vroege mensachtigen is vooralsnog niet bekend, omdat het nooit een onderzoeksmodel is geweest. Wordt het tijd om het in te passen?
Een met bovenstaande vergelijkbare visie staat te lezen op de website www.kijkeensomlaag.nl
Voor directe toegang tot die info klik hier en hier
Een vergelijkbare visie betreffende de afzetting van hyaliet-opaal-chalcedoon
op vuurstenen zoals Van Noort die in zijn lezing naar voren brengt en laat zien,
is ook te lezen en te zien op de website www.kijkeensomlaag.nl
Voor directe toegang tot die info klik hier en hier Het is de website van de bekende noordelijke stenendeskundige Harry Huisman
Door Klaas Geertsma, toegevoegd 6 - 7 -2009
EEN NIEUWE VISIE OP HET NEOLITHICUM VANAF 5000 BC
Het Noorderlicht in Noorwegen is 's nachts zo helder dat er bij gelezen kan worden. In het Vroeg-Neo was dit licht wereldwijd aanwezig. In China werd gesteld dat de hemel van jade was.
Het is Zwitserse wetenschappers in de 80er jaren van de vorige eeuw gelukt middels eenvoudige electrostatisch veld techniek, in een zgn 'E-box', uit hedendaagse zaden van planten en uit kuit van vissen, oeroude soorten te doen herleven.
Een uitgestorven varensoort, prehistorisch mais en een eveneens uitgestorven regenboogforel werden zo opnieuw verkregen. Dit zonder gen-technologie. Met deze techniek is het mogelijk om de evolutie terug te laten lopen. De zo verkregen planten en vissen zijn ziektevrij en groeien binnen extreem korte tijd uit tot volwassen exemplaren. Het wordt gezien als de oplossing voor het probleem van de toekomstige wereldwijde voedselschaarste. Hopelijk steken de gen-technologiereuzen er geen stokje voor. Klik hier voor tv-docu's op Youtube. Info ook hier en hier Gaat dit de wereld veranderen ?
HAPPISBURGH - ENGELAND
1 miljoen jaar jonger dan WEST-RUNTON
Happisburgh 800.000 BP
WEST RUNTON
Op 8 juli 2010 werden de 800.000 jaar oude vondsten van Happisburgh gepresenteerd. Het zouden de oudste van Engeland zijn. Binnen de APAN wordt daar anders over gedacht, de in APAN/EXTERN 13 gepresenteerde vondstgroep West-Runton is gedateerd op 1.8 miljoen jaar oud. Behoorlijk ouder dus! Volgens een Nederlands wetenschapper (in Trouw) leefden de mensen van Happisburgh in de kou in een voedselarm naaldbos met weinig grote dieren. Een reconstructie van het toenmalige landschap laat een ander beeld zien, het wemelde er van de grote dieren. Zie voor een bewerkt 800.000 jaar oud fossiel elandgewei uit de Noordzee de dvd het Bipolaire Toolkit Concept van J.W. van der Drift.
www.APANARCHEO.nlDE BEST BEZOCHTEARCHEO-WEBSITEVAN NEDERLAND. GEEF HET ADRES DOOR AAN MEDE-AMATEURS, VRIENDEN EN COLLEGA'S
SCROLL VOOR ALLE ARTIKELEN
LEES HET ARTIKEL OVER HET ENIGE ?
NEANDERTHAL-KAMPEMENT IN NEDERLAND
NEANDERTHALERS BIJ ASSEN-NOORD
(=BALLOO) ROODVERKLEURING
EN DE LAAG VAN USSELO
Met geologische bespreking van de
landschappelijke ligging van de vindplaats
MICOQUIEN- LEEK (Gr)
Nieuw. Midden Paleo. 70.000 ? BP 1 spitsschaaf (3cm); 2 steelschaaf (3,7cm); 3 schaaf op zijkant kling (7,1cm); 4 schrabbertje (3,2cm);
5 zaagje met typische Micoque 'parelretouche';
6 boor; 7 spitsschaaf (4cm); 8 ronde schaaf (4,6cm);
9 steelschaaf (5,2cm);10 boor(3,9) Alle artefacten zijn op afslagen gemaakt en komen rechtstreeks uit het keizand (zie matrix op 1). Materiaal: verschillende soorten vuursteen.
Coll. Gebr. Geertsma. Klik op de foto voor een vergroting en daarna in het nieuwe venster nog een keer voor een supervergroting.
KRIJN 'ONZE' NEANDERTHALER
Klik op het tekeningetje voor de tekeningen van de artefacten.
De 'Calico Early Man Site' is beroemd en berucht in Amerika.
Al vanaf 1964 worden er 'primitieve' artefacten gevonden. Vanaf dat moment is het een strijdpunt geweest binnen de Amerikaanse archeologische wereld. Voor het Amerikaanse continent wordt immers officieel 'niet ouder dan goed 20.000 jaar' aangenomen. Voor Calico wordt 200.000 jaar geclaimd.
Is er acceptatie op komst? De site is nu voor het eerst gepubliceerd en online gezet door de Society of Californian Archaeologists. De archeoloog Chris Hardaker en APAN-lid Jan Willem van der Drift voeren al geruime tijd een intense mailwissel over de bipolair-techniek en Calico. Klik hier voor de publicatie en voor uitgebreide foto reportages over Calico hier en hier. Over de bipolair-vindplaatsen Menez Dregan
in Bretagne, Kronach-Hummendorf in Zuid-Duitsland, Schuilenburg en Bakkeveen in Noord-Nederland later meer.
Stop de bijensterfte. De petitiehieris gesloten en aangeboden
ARCHEOLOGIE IS EEN OPEN WETENSCHAP.
ZIJ WAS ER OOK.
Klik foto voor haar reconstructie,
door Kennis & Kennis.
ROND 5000 BC BEGON GLOBAAL HET TIJDPERK
VAN DE DRUPPELVORMIG GESLEPEN BIJLEN VAN GROENE STEEN. ER ONTSTOND EEN MILLENNIA DURENDE ZOEKTOCHT NAAR 'HET GROEN'. DE INSPIRATIEBRON WAS HET LICHT VAN DE TOEN OVERAL OP AARDE ZICHTBARE PLASMAKOLOM VAN Het ZuiderlichtDE AURORA AUSTRALIS.
De aanbidding van het Zuiderlicht werd een wereldwijde pelgrimage richting bergketens. De pelgrims brachten op soms grote hoogte (Alpen bv) ontelbare geometrische rotsgravures aan. De zoektocht naar 'het groen' zou enkele duizenden jaren duren en zou leiden naar een nieuw tijdperk: de Bronstijd. Vele prehistorische pelgrimsroutes in West-Europa, incl. de cultusplaatsen, werden gekerstend. Andere werden 'geblokkeerd' met duivelsbruggen. Een bergtop met pas in Zuid-Oost-Frankrijk, vlakbij de vallei des Merveilles met haar duizenden rotsgravures, werden duivels verklaard, de Cime- en Pas du Diable.
15 AUG 2009 HANS PEETERS IN DAGBLAD V/H NOORDEN ALS OPVOLGER VAN DICK STAPERT (GIA) GEPRESENTEERD
Dr. Hans Peeters (RACM) wordt de nieuwe Paleo-man op de Universiteit van Groningen. Niet iedereen lijkt hier tevreden mee te zijn. Op zijn benoeming is ongewoon scherp gereageerd uit Noordelijke officiële Paleo-kringen. Klik hier voor artikel De APAN feliciteert Hans Peeters met deze belangrijke functie. We rekenen op een goede open samenwerking.
16 - 6 - 09. Het door Luc Anthonis op de stort van een bedrijf in Zeeland gevonden stukje Neanderthaler werd op 15 juni in het RMO onthuld, incl. bijgevonden vuistbijlen. Merkwaardig is dat prof. dr. Wil Roebroeks, onze enige Neanderthaldeskundige, niet vanaf het begin betrokken is geweest bij deze vondst. Het schedeldeel werd via Brussel direct aangeboden aan wetenschappers op het Max Planck Instituut te Leipzig in Duitsland. Foto's presentatie Krijn in RMO vindt u hier. In EXTERN 11 kunt u meer lezen over Roebroek's paleo-onderzoek (?) op Eemster (Dr). Lees hierde ingezondenbriefwisseling in dagblad Trouw met drs Frans de Vriesen drs Marcel Niekus (GIA) over Schuilenburg, naturolithen, verdachte krassen en valse Vermanings.Door de besmetting met het 'Flint Jack Syndroom' stellen deze twee beroepsarcheologen alles in het werk om nog maar één 'paleo-cultuur' erkend te krijgen: het niet bestaande windlak- Hyalithicum
klik foto voor vergroting
MAMMOETJAGERSKAMP BIJ WEZUPERBRUG IN DRENTHE ?
Bij de mammoet-opgraving Orvelte/ Wezuperbrug zijn kapsporen aangetroffen op een gespleten ribdeel.
Dit wijst op menselijke activiteiten. Had de Neanderthaler hier 41.000 jaar geleden zijn kamp opgericht langs de oever van een riviertje of meertje? De nu gevonden botten komen dan uit de slachtafvaldump. Traditioneel gelegen in het ondiepe water.
Het lijkt dan op een
tweede Salzgitter Lebenstedt.
Anton Verhagen (links), bekend vanDe Groote Wielen, er was eens..... met RAAP in de Gasunie-
put bij Wezuperbrug.
Een mammoetwervel
is zichtbaar in het
opgravingsvlak.
Kapsporen op een mammoetrib
De mammoet van Orvelte/Wezuperbrug uit 1991 werd de aanzet tot een hernieuwde opgraving op dezelfde plek
DIT BOEK MAG NIET ONTBREKEN IN UW BOEKENKAST
Niet omdat het werd geschreven door de APAN-leden Anton Verhagen en Dick Mol, maar omdat het een erg goed boek is. Het is de meest volledige reconstructie van ijstijdlandschappen ooit in druk verschenen. Een documentaire op papier. Bestellen dus!
Geschreven door Anton Verhagen en Dick Mol
Wezuperbrug kan bij opgraving eenzelfde hoeveelheid informatie opleveren als
De Groote Wielen, en veel meer want er wordt door Anton Verhagen een Neanderthalerkampement verwacht.
ZIJ WAS ER OOK
ZIJ WAS
ER OOK
Enkele MP-artefacten van locaties met potentiële andere Neanderthaler-kampementen in situ in Noord-Nederland. Te zien zijn: een vuistbijltje, drie kernen, een rugmesje, een grote billhoek, twee grote driehoekige schaven op afslag en drie nageretoucheerde afslagen. Enkele artefacten zijn geslagen van dezelfde grofkorrelige ondoorzichtige grijs-groenige vuursteensoort die ook op de site Eemster is aangetroffen. Artefacten met bruine banderingen zijn ook bekend van de collecties Eemster, Hoogersmilde en Hijken. Schuilenburg is ook Neanderthaler, maar die toolkit verschilt in grote lijnen met de bovenstaande. De Wâldgroep verschilt op punten weer van Schuilenburg, maar ook met de bovenstaande. Het Micoquien-groepje van Leek, zie ook elders op deze pagina, heeft mogelijk familie nabij Bakkeveen.
Wie waren de eerste Amerikanen? Lees de gedurfde conclusies naar aanleiding van de vondsten van Calico
en Valsequillo Reservoir
op de nieuwe website Earthmeasure van Chris Hardaker, met vele foto's en reportages.
English PDF 'Bipolar techniques in the Old-Palaeolithic'.download here
Drie schaven van de Wâldgroep
afkomstig van Zuidbroek (Gr),
Blauwmeer (Dr) en Noord Bergum (Frl)
De schaven zijn op afslagen aangebracht.
As early as Dmanisi
zie APAN/EXTERN 13
OVER 'HYALIET'
Deze fossiele zeeëgel uit Drenthe is voor meer dan de helft omgezet in opaal, met binnenin chalcedoon. Hyaliet behoort tot de opaal-varianten. Chalcedoon is een variëteit van het mineraal kwarts. Kwarts is een vorm van siliciumdioxide, SiO2 en behoort tot de meest voorkomende mineralen op de aardkorst. Het vertegenwoordigt meer dan 12% van het volume van de aardkorst (onder andere in graniet, zand, en dergelijke).
Opaal is één van de mineralen die fossielen vormen of kunnen vervangen. Hieronder een prachtvoorbeeld van een zeeëgel uit Drenthe die voor meer dan de helft vervangen is door opaal. Binnenin de egel is het opaal getransformeerd in de katrakteristieke chalcedoon druiventrosstructuur.
De prachtige lichte blauw/lila kleur die binnenin de egel zichtbaar is behoort bij dit mineraal.
Hyaliet in bolletjesstructuurvorm (foto van internet)
Hyaliet is een kleurloze glasheldere opaal met een sterke glans. In pure vorm komt het veel voor als een dunne afzetting op vuurstenen van het Drents Keileemplateau. In verder getransformeerde staat manifesteert het zich als een bolletjesstructuur, die in de mineralogie 'druiventrosstructuur' genoemd wordt. In die staat kan er een sterke chalcedoonvorming optreden, die ook deze structuur heeft. Deze chalcedoon druiventrosstructuur-afzetting is ook bekend van stenen op het Drents Keileemplateau.
Het boek 'De Groote Wielen, er was eens....' is het verhaal van twee amateurs paleontologie en archeologie, Anton Verhagen en Dick Mol. Het gaat over verzonken landschappen langs de Maas nabij 's Hertogenbosch die vrijwel volledig intact naar boven zijn gehaald. Door de unieke toepassing van de ‘snijkopzuiger’ waarmee als een kaasschaaf, baan voor baan, de bodem werd afgeschaafd, kwam laag voor laag de onderwereld naar boven. De wereld die bestond tussen 45.600 en 11.500 BP. De eerste botten uit die oude tijden werden aangetroffen tussen de 6 en 7 m beneden NAP. Op ongeveer 10 m diepte werden veel restanten van rendieren aangetroffen. Daaronder, tot op 13,5 m diepte, werden vele mammoet- en wolharige neushoornrestanten geborgen. Hoe dieper hoe ouder, tot 45.600 jaar terug in de tijd. Vanaf die periode tot 11.500 BP leefden er met tussenpozen mammoeten, rendieren, steppewisenten, wolven, paarden, reuzenherten, wilde zwijnen, wolharige neushoorns, beren, bevers, otters, sneeuwhazen, poolvossen, leeuwen, hyena's, diverse vogels en vissen. Heel bijzonder was dat er in holtes in botten meer dan 26.000 jaar oude poppen van vliegen werden aangetroffen. Tussen
al dit wild was de mens aanwezig als de ultieme jager. Niet alleen werden er aangepunte botten, maar ook stenen gereedschappen omhoog gezogen uit diverse perioden, van het Midden Paleolithicum tot en met het Jong Paleolithicum. De Neanderthaler en de latere Cro-magnon kozen in verschillende tijden de oevers van de oer-Maas als hun leefgebied. Het was er ook toen al goed toeven. In het boek komen middels interviews een aantal wetenschappers van verschillende disciplines aan het woord, nl prof. Hans van der Plicht over de 14C-methode, Bjorn de Wilde over pleistocene insecten, Hanneke Meijer over fossiele vogels, Bas van Geel over paleo-ecologie en Natasja den Ouden over boomgroei. De man die een speciaal gezicht aan dit boek heeft gegeven is de beeldhouwer Remie Bakker. In vele ‘geboetseerde’ schilderijen brengt hij al deze diersoorten en hun biotoop bijna weer tastbaar tot leven. Het boek 'De Groote Wielen, er was eens...' is fraai uitgevoerd in grootformaat (A4) met harde kaft; de teksten zijn gezet in een extra grote letter; met vele foto’s van vondsten (ook van details); realistische tekeningen en schilderijen; alles full colour op stevig papier. Het is een documentaire op papier geworden, de meest volledige en betrouwbaarste reconstructie van ijstijdlandschappen ooit. Een aanrader. Bestellen dus. (K.G.)
Bekijk het boek hier(=pdf-bestand) Bestelhier
DE VERGETEN SMILDERSPITS
DIEDERIK POMSTRA
MARIE SORESSI 
IJSTIJDEN MUSEUM
ABRASIE 
LE GRAND PRESSIGNY
APAN/EXTERN 12 PDF
CARTOON 
HARRY HUISMAN
LIMBURGS MUSEUM
COLLECTIE GROOT OBBINK
COLLECTIE SIGRID WOLFF
PALEO-DOCUMENTAIRE 
EEMSTER 
OVERDENKING
VERMANINGFILE
ANTON VAN DER LEE
APAN/EXTERN
WINDLAK=HYALIET
ATLATL-NL
