HET BIPOLAIRE TOOLKIT CONCEPT

In 2007 is er geen gedrukte APAN/EXTERN verschenen. In plaats daarvan heeft de APAN de door Jan Willem van der Drift gemaakte DVD-documentaire ‘Het bipolaire toolkit concept’ uitgegeven. Het is een onderwerp waarover bij de meeste (amateur) archeologen weinig bekend is. Op APAN-dagen wordt er vaak over gediscussieerd. De vragen die dan gesteld worden zijn o.a. ‘Hoe zie je nou of iets bipolair is geslagen? Hoe oud zijn die artefacten dan?  Werden vuistbijlen ook zo vervaardigd? Daar maakten ze toch alleen maar die rolsteentjes mee kapot? Dat bipolaire dat komt toch alleen in Limburg voor?

Het artikel van Jan Willem over dit onderwerp in EXTERN nummer 9 kon best met wat met meer illustraties aangevuld worden, zodat de techniek beter begrepen zou worden. Het APAN bestuur had Jan Willem daarom gevraagd om dit onderwerp in een lezing toegankelijker te maken. Hij wilde dit wel overwegen, maar zat met het volgende: hoe laat je een hele zaal het bewerken van kleine werktuigjes zien en hoe zorg je dat de informatie ook echt blijft hangen? Een documentaire maken leek hem daarom een betere oplossing.

Zo ontstond de dvd ‘Het bipolaire toolkit concept’. Alle aspecten van de ‘bipolairtechniek’, ook wel ‘buffertechniek’ of  ‘aambeeldtechniek’ genoemd, komen in deze film aan de orde. In zeven hoofdstukken, samen meer dan 75 minuten, wordt de volledige toolkit van schrabber tot hakwerktuig behandeld.

Jan Willem laat vondsten zien uit Limburg, maar ook bipolaire werktuigen van de Maasvlakte, uit de stuwwallen en zelfs uit Friesland. Ton van Grunsven laat zien hoe deze stenen werden bewerkt met en zonder gebruik van een aambeeld. In de film wordt getoond wat het verschil is tussen werktuigen en natuurproducten. Deze film toont de oudste artefacten van ons land en maakt duidelijk waarom er in het Clactonien geen vuistbijlen werden gemaakt.

De documentaire is buitengewoon leerzaam, u kunt er met vrienden naar kijken of alleen en fragmenten zo vaak herhalen als u zelf wilt. Kortom een waardige discussiekraker.

Voor slechts €10 (incl. verzendkosten) gaat er een wereld voor u open. De wereld van een onbegrepen bewerkings- techniek ‘Het bipolaire toolkit concept’. U kunt de dvd rechtstreeks bij de maker bestellen. Bestel hier Order here

Of handmatig: janwillemvanderdrift@wanadoo.nl

Jan Willem van der Drift over de film en over de APAN

Wie droomt er niet over mammoetjagers bij het zien van een fraaie vuistbijl. Maar wie denkt dat binnen alle oud paleolithische culturen vuistbijlen werden gemaakt heeft het verkeerd begrepen. Er leefden in de IJstijd namelijk ook hele volksstammen die nooit vuistbijlen maakten. Daar gaat deze film over. Over hun concept van een bruikbaar werktuig en over hun concept van steenbewerking. Dat onderwerp is zo fundamenteel, dat ik vanuit mijn volste overtuiging durf te stellen dat een goed inzicht in de Oude Steentijd niet mogelijk is zonder een goed inzicht in het 'bipolaire toolkit concept'. Ik laat u bipolair geslagen artefacten zien uit de literatuur van Bilzingsleben, Tautavel, Verteszöllöss, Atapuerca, Monte Poggio, Sprimont la Belle Roche, Choukoutien, Swanscombe, Mauer-Heidelbeg, Dmanisi en Isernia. Al die artefacten hebben dubbelgangers in Nederland.In de film zet ik de stukken uit Nederland direct naast die van de buitenlandse publicaties. Nederlandse oud paleolithische sites werden o.a. ontdekt te Ede, Spaubeek, Berg en Terblijt, Rhenen, Kwintelooijen, Jabeek, Neer-Broekheide en de Maasvlakte. In de reeks Archaeologische Berichten en APAN/EXTERN zijn vele van deze vondstgroepen beschreven en getekend. De conclusie is dat ons kleine grondgebied een rijker prehistorisch verleden heeft dan algemeen bekend is en dat er zelfs al meer dan 1 miljoen jaar geleden menselijke bewoning was.

Er zijn regels om stenen werktuigen te beoordelen. Maar wat moet je als vondsten niet binnen die regels passen? Dan worden ze afgekeurd: men noemt de vuistbijlen die Vermaning vond vervalsingen en men noemt bipolaire werktuigen natuurproducten, pseudo's of in het gunstigste geval 'incerto facto' (onzeker hoe ontstaan). Zo zijn de regels. Maar de fout zit niet altijd bij de vondsten, soms zijn de regels verkeerd. Daarom ben ik lid geworden van de vereniging voor Aktieve Praktijk Archeologie Nederland. Want die vereniging kent geen 'doctrine': daar is men bereid te luistern, naar iedereen die zijn opvattingen wetenschappelijk onderbouwt. Juist daardoor groeit ons inzicht. De APAN ontdekt; je hoort er wat archeologen vertellen, maar ook wat ze niet vertellen.

Jan Willem van der Drift

Noordelijk Midden Paleolithicum. Een groot deel van het in situ noordelijk Midden Paleolithicum bestaat uit artefacten die in de bipolairtechniek geslagen zijn. In de film 'Het bipolaire toolkit concept' laat Jan Willem van der Drift meerdere van de boven getoonde artefacten zien. Het zijn o.a. artefacten van Schuilenburg en van de Wâldgroep. Het artefact helemaal rechts onderin de foto is de steelschrabber met billhook uit de groeve Een, die door Hylke Meijer aan prof. dr. Wil Roebroeks wordt overhandigd in de film 'Stenen zoeken in het post-Vermaning tijdperk'. Deze artefacten stammen uit de keizanden, dus zijn ze van na de Saale ijstijd. Ze kunnen gedateerd worden in het Eemien of in het vroege Weichselien, 125.000 - 50.000 BP. Het laat zien dat de bipolair- of buffertechniek niet alleen bij de oudste culturen voorkomt, maar dat het een door alle tijden heen bruikbare techniek is geweest. Al de artefacten van de foto zijn door de officiële wetenschap incerto facto (onzeker hoe ontstaan) verklaard. Te zien zijn meerdere steelschrabbers en spitsschaven, twee enorme schrabbers, een kern, een rostrocarinaat of ruimboor, meerdere schaven, spitsboren, twee proto-vuistbijlen en een tranchetbijl-cleaver op afslag. Collectie: gebr. Geertsma.

De steelschrabber van de groeve Een. Twee 'stills' uit de film van Hylke Meijer 'Stenen zoeken in het post-Vermaning tijdperk'. Op de linkerfoto Henk Geertsma in de groeve Een, hij heeft net de steelschrabber gevonden. Op de rechterfoto toont prof. Roebroeks zijn nieuwsgierigheid en strekt zijn arm om de steelschrabber van de groeve Een in ontvangst te nemen. Na bestudering is zijn conclusie dat dit artefact nogal twijfelachtig is. Klik op de foto van Roebroeks om naar de film 'Stenen zoeken in het post-Vermaning tijdperk' te gaan. (K.G.).

De film 'Het bipolaire toolkit concept' is opgedragen aan Ad Wouters, broeder Aquilas, (1917 - 2001). Hij was de grondlegger van het CCC, het 'Chopper Choppingtool Complex' en de bipolair- of aambeeldtechniek.
Hij was de eerste die deze techniek heeft doorgrond en ermee experimenteerde.

Rollover foto. In eerste instantie lijkt deze verzameling stenen een bijeengeraapt zootje ongeregeld. Om meer duidelijkheid te verschaffen over wat er zoal voor artefacten op de foto voorkomen is van de foto een 'rollover' gemaakt. Zodra u met de muis op de foto navigeert verchijnt er een andere foto met per artefact een uitleg. Leerzaam.